Σχέδιο Νόμου για την αξιοποίηση των εγκαταλειμμένων κτιρίων

Με στόχο την αντιμετώπιση του φαινομένου της εγκατάλειψης κτιρίων, της υποβάθμισης του αστικού περιβάλλοντος και των σοβαρών επιπτώσεων στην εικόνα των κέντρων των πόλεων και την καθημερινότητα των πολιτών, το ΥΠΕΚΑ επεξεργάστηκε Σχέδιο Νόμου για την αναβάθμιση του αστικού ιστού και την εκμετάλλευση αξιοποιήσιμου οικιστικού αποθέματος, σε συνεργασία με το Δήμο Αθηναίων και Ερευνητική Ομάδα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Στο Σχέδιο Νόμου ρυθμίζονται οι όροι και διαδικασίες περιέλευσης στους ∆ήμους της διαχείρισης ή/και κυριότητας εγκαταλειμμένων ή κενών κτιρίων γνωστών ή αγνώστων ιδιοκτητών καθώς και οι παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας σε επιλεγόμενες περιοχές και εργαλεία χωρικού σχεδιασμού. Ειδικά, σε περιοχές για τις οποίες έχει εγκριθεί Σχέδιο Ολοκληρωμένων Αστικών Παρεμβάσεων (ΣΟΑΠ) του Ν.2742/99 –όπως το προσφάτως εγκεκριμένο για την Αθήνα- ή περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί από εγκεκριμένα ΓΠΣ ως περιοχές αναπλάσεων, δίνεται η δυνατότητα υπαγωγής κτηρίων, μεμονωμένων ή κατά ομάδες, στις διατάξεις του παρόντος Σχεδίου Νόμου με σκοπό την αναβάθμιση του οικιστικού περιβάλλοντος, τη διατήρηση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και εν γένει την οικονομική και κοινωνική αναζωογόνηση των περιοχών αυτών. Για τέτοιες παρεμβάσεις και προκειμένου να δύνανται να υλοποιηθούν τα έργα αποκατάστασης, εκσυγχρονισμού και επανάχρησης εγκαταλειμμένων, κενών και αγνώστων ιδιοκτητών κτιρίων, προβλέπεται στο Σχέδιο Νόμου. Ως χωρικό εργαλείο, ο καθορισμός Ζωνών Ειδικών Κτιριακών Παρεμβάσεων (ΖΕΠΚΑ) εντός Οικιστικών Περιοχών.

Ως ΖΕΚΠΑ ορίζονται περιοχές με προβλήματα σοβαρής υποβάθμισης του κτιριακού αποθέματος, αυξανόμενη τάση απομάκρυνσης κατοίκων ή σοβαρή μείωση της οικονομικής δραστηριότητας, παραβατικότητας και υποβάθμισης του ανθρωπογενούς, πολιτιστικού και κοινωνικού περιβάλλοντος. Ο καθορισμός της ΖΕΚΠΑ γίνεται με Προεδρικό Διάταγμα και εντός της υλοποιούνται ειδικά Προγράμματα, με χρηματοδότηση εθνικών ή και ευρωπαϊκών πόρων, τα οποία προβλέπουν τη θεσμοθέτηση ειδικών μέτρων και τη χορήγηση ειδικών οικονομικών ενισχύσεων και κινήτρων πολεοδομικού, περιβαλλοντικού ή κοινωνικού χαρακτήρα. Για την υλοποίηση και παρακολούθηση των ανωτέρω Προγραμμάτων μπορεί να συνιστώνται Φορείς ∆ιαχείρισης, στους οποίους συμμετέχουν, κατά περίπτωση, ένας ή περισσότεροι από τους παρακάτω φορείς: α) ΝΠΔΔ, β) Εταιρίες του ∆ημοσίου ή των ∆ήμων, γ) Χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, δ) Εμπορικοί επενδυτικοί οργανισμοί (commercial investment funds) ή διαχειριστές κεφαλαίων, ε) Εταιρείες ανάπτυξης και διαχείρισης ακινήτων.

Εν κατακλείδι, το παρόν Σχέδιο Νόμου εξυπηρετεί ένα διττό στόχο: αφενός τη θεσμοθέτηση της δυνατότητας επέμβασης εκ μέρους του Δημοσίου ή των κατά τόπους Δήμων σε κτίρια εγκαταλελειμμένα ή κενά, τα οποία προσβάλλουν το φυσικό, πολιτιστικό και πολεοδομικό περιβάλλον και γενικότερα υποβαθμίζουν την ποιότητα ζωής της περιοχής τους, και αφετέρου την εξεύρεση πόρων για τις παρεμβάσεις (π.χ. JESSICA, ΣΕΣ 2014-2020, άλλα κεφάλαια με δυνατότητα εκμετάλλευσης των ακινήτων μετά την αποκατάσταση και για όσο διάστημα απαιτείται ώστε να καλύπτεται τουλάχιστον η δαπάνη των εργασιών).